Đề cương ôn tập học kì 2 môn Ngữ văn 10 sách Chân trời sáng tạo

Dưới đây là Đề cương ôn tập học kì 2 môn Ngữ văn 10 sách Chân trời sáng tạo do luật Minh Khuê biên tập. Kính mời quý độc giả tham khảo để có thể chuẩn bị tốt nhất cho kì thi sắp tới.

Đề cương ôn tập học kì 2 môn Ngữ văn 10 sách Chân trời sáng tạo

A. PHẦN tri thức

I. TRI THỨC NGỮ VĂN

1. Văn học trung đại

Bạn đang xem bài: Đề cương ôn tập học kì 2 môn Ngữ văn 10 sách Chân trời sáng tạo

a. Khái quát chung về văn học trung đại

– Văn học trung đại Việt Nam hình thành, phát triển trong khoảng thời gian từ thế kỉ X tới hết thế kỉ XIX; trong thời kì phong kiến.

– Gồm hai phòng ban: Văn học viết bằng chữ Hán và văn học viết bằng chữ Nôm

– Văn học trung đại được nuôi dưỡng bởi nguồn mạch của văn học dân gian

– Tiếp thu một cách lựa chọn lọc, sáng tạo tinh hoa của nhiều nền văn hoá, văn học trong khu vực đặc biệt là văn học cổ điển Trung Hoa.

– Nội dung chủ yếu: yêu nước và nhân văn, nhân đạo

– Đặc trưng:

+ Tính nguyên hợp (văn, sử, triết bất phân)

+ Tính sùng cổ

+ Tính song ngữ

+ Tính quy phạm -> đặc trưng tiêu biểu nhất

b. Tác giả văn học trung đại

– Là những thế hệ trí thức giàu ý thức tự trọng dân tộc

– Hấp thụ tinh hoa văn hoá dân gian và tiếp nhận tác động tư tưởng Nho, Phật, Đạo

– Loại hình tác giả phổ biến là thiền sư, nhà nho, đạo sĩ

c. Văn nghị luận thời trung đại

– Thể loại phong phú: hịch, cáo, chiếu, biểu, thư, trát, luận thuyết, tự, bạt…

– Đặc điểm của văn nghị luận thời trung đại

+ Bố cục mang tính quy phạm

+ Lời văn chứa nhiều điển tích, điển cố

+ Lập luận chặt chẽ, lí lẽ sắc bén, giọng điệu hùng hồn

+ Giàu yếu tố biểu cảm thể hiện rõ ý kiến, chủ kiến của người viết

d. Tác gia Nguyễn Trãi

– tiểu truyện

– Sự nghiệp sáng tác

– Đọc hiểu những tác phẩm chữ Hán và chữ Nôm theo đặc trưng thể loại

2. Quyền năng của người kể chuyện

a. Người kể chuyện thứ bậc nhất và thứ bậc ba

– Người kể chuyện thứ bậc nhất là người kể xưng “tôi” hoặc sử dụng một phương thức tự xưng tương đương.

– Người kể chuyện thứ bậc ba là người kể chuyện ẩn danh, không trực tiếp xuất hiện trong tác phẩm, không tham gia vào những sự việc, chỉ được nhận diện qua lời kể.

– Lời người kể chuyện là lời kể, tả, bình luận của người kể chuyện, có chức năng khắc họa bối cảnh, thời gian, không gian, trình bày sự việc, nhân vật, thể hiện cách nhìn nhận, thái độ đánh giá đối với sự việc, nhân vật.

– Quyền năng của người kể chuyện thể hiện ở phạm vi trình bày, tìm hiểu, lí giải và mức độ định hướng đọc trong việc giảng nghĩa, đánh giá sự kiện, nhân vật được khắc họa trong tác phẩm văn học.

b. Cảm hứng chủ đạo

– Là tình cảm, thái độ được thể hiện xuyên suốt tác phẩm đối với những vấn đề cuộc sống được nêu ra.

c. giải pháp chêm xen và giải pháp liệt kê

– Chêm xen trước hết là một thao tác trong tạo câu;còn có tính chất của một giải pháp tu từ.

– Liệt kê là trình bày một chuỗi những yếu tố cùng loại nhằm phân phối thông tin đầy đủ, chi tiết về một đối tượng được nói tới trong câu hoặc trong đoạn.

II. Đọc hiểu văn bản

a. Đọc hiểu văn bản truyện

+ Xác định được phương thức biểu thị, thể loại của văn bản/đoạn trích.

+ Xác định được cốt truyện, những sự việc chi tiết tiêu biểu, nhân vật, tình huống truyện trong văn bản/đoạn trích.

+ Xác định được không gian, thời gian trong văn bản/đoạn trích.

+ Chỉ ra thông tin trong văn bản/ đoạn trích.

+ Hiểu được đặc sắc về nội dung của văn bản/đoạn trích: đề tài, chủ đề, tư tưởng, ý nghĩa của hình tượng nhân vật, ý nghĩa của sự việc chi tiết tiêu biểu…

+ Hiểu được đặc sắc về nghệ thuật của văn bản/ đoạn trích: nghệ thuật tường thuật, xây dựng nhân vật, chi tiết hoang đường kì ảo…

+ Hiểu được một số đặc trưng của tự sự dân gian, truyện trung đại, truyện hiện đại thể hiện trong văn bản/đoạn trích.

+ Nhận xét trị giá của những yếu tố nội dung, phương thức trong văn bản/đoạn trích.

+ Rút ra được thông điệp, bài học cho bản thân từ nội dung văn bản/đoạn trích.

b. Đọc hiểu văn bản thơ trữ tình

+ Xác định được phương thức biểu thị, thể thơ, những giải pháp tu từ trong văn bản/đoạn trích thơ Đường luật trung đại Việt Nam.

+ Xác định được đề tài; chi tiết, hình ảnh nghệ thuật đặc sắc, hình tượng nhân vật trữ tình của bài thơ/đoạn thơ.

+ Nhận diện được từ ngữ, chi tiết, hình ảnh,… trong bài thơ/đoạn thơ.

+ Chỉ ra được thông tin trong bài thơ/đoạn thơ.

+ Hiểu được đặc sắc về nội dung của văn bản/đoạn trích: bức tranh thiên nhiên, đời sống; tâm sự của tác giả,…

+ Hiểu được đặc sắc về nghệ thuật của văn bản/đoạn trích: hình ảnh, tiếng nói, giải pháp tư từ,…

+ Hiểu được một số đặc trưng của thơ Đường luật trung đại Việt Nam; thổ lộ ý kiến của bản thân về vấn đề đặt ra trong bài thơ/đoạn thơ.

+ Nhận xét ý nghĩa, trị giá của những yếu tố nội dung, phương thức của bài thơ/đoạn thơ.

+ Rút ra được thông điệp, bài học cho bản thân từ nội dung bài thơ/đoạn thơ.

III. Viết bài văn nghị luận

1. Nghị luận về một vấn đề xã hội

a. Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí

+ Xác định được tư tưởng đạo lí cần bàn luận.

+ Xác định được yêu cầu trình bày bài văn.

+ Diễn giải về nội dung, ý nghĩa của tư tưởng đạo lí.

+ Vận dụng những kĩ năng sử dụng từ, viết câu, những phép liên kết, những phương thức biểu thị, những thao tác lập luận thích hợp để triển khai lập luận, thổ lộ ý kiến của bản thân về tư tưởng đạo lí.

+ Huy động được tri thức và trải nghiệm của bản thân bàn luận về tư tưởng đạo lí.

+ Có sáng tạo trong diễn đạt, lập luận làm cho lời văn có giọng điệu, hình ảnh; bài văn giàu sức thuyết phục.

b. Nghị luận về một hiện tượng đời sống

+ Nhận diện hiện tượng đời sống cần nghị luận.

+ Xác định được yêu cầu trình bày bài văn.

+ Hiểu được thực trạng/nguyên nhân/ những mặt lợi – hại, đúng – sai của hiện tượng đời sống.

+ Vận dụng những kĩ năng sử dụng từ, viết câu, những phép liên kết, những phương thức biểu thị, những thao tác lập luận thích hợp để triển khai lập luận, thổ lộ ý kiến của bản thân về hiện tượng đời sống.

+ Huy động được tri thức và trải nghiệm của bản thân để bàn luận về hiện tượng đời sống.

+ Có sáng tạo trong diễn đạt, lập luận làm cho lời văn có giọng điệu, hình ảnh; bài văn giàu sức thuyết phục.

2. Nghị luận tìm hiểu, đánh giá một tác phẩm văn học (chủ đề và nhân vật trong tác phẩm truyện)

+ Viết bài văn nghị luận tìm hiểu, đánh giá chủ đề của một tác phẩm truyện và mối quan hệ giữa chủ đề với những những nhân vật được xây dựng trong tác phẩm (Chủ đề đã chi phối sự lựa lựa chọn, trình bày nhân vật thế nào, nhân vật đã phát triển và khơi sâu về chủ đề ra sao… với những ngữ liệu sinh động).

+ Cách tạo lập một văn bản nghị luận về một tác phẩm truyện hấp dẫn, sâu sắc, sinh động và thú vị.

 

B. PHẦN THỰC HÀNH – tập luyện

ĐỀ ÔN TẬP

Thời gian làm bài 90 phút

I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)

Đọc văn bản sau:

Anh nhớ không những tuyến đường quê ta
thân yêu từ thuở nhỏ ?
Bao năm tháng đi về trên ngõ
Bao hoàng hôn rục rịch bước chân trâu
Đường lập loè đom đóm bay cao
Ta ghé cửa nhà nhau xin lửa
Nghe hoa súng bờ ao se sẽ nở

Xưa xóm nghèo mái rạ chen nhau
mấp mô lối hẹp
tun hút bờ tre gió rét
Mưa dầm lầy lội bùn trơn
Bà lưng còng chống gậy bước run
Còm cõi vai gầy gánh nặng
Sương trắng mùa đông ngõ vắng
Quét hoài không hết lá khô…

Ôi những tuyến đường hẹp ngày xưa
Cùng ruộng nhỏ ao con bó luôn tầm mắt
Khiến lòng người nhiều khi cũng chật…
Ta dựng ngày mai rộng biển lúa vàng
Bước đi dài đường phải thênh thang
Vui mở với đời ta như trời rộng…

(Những tuyến đường, Trích Hương cây – 1968 – Lưu Quang Vũ)

Lựa lựa chọn đáp án đúng:

Câu 1. Đoạn trích được viết theo thể thơ nào?

A. Tự do.
B. Hiện đại.
C. Bảy chữ.
D. Tám chữ.

Câu 2. những từ láy trong khổ thơ đầu:

A. rục rịch, lập loè, lầy lội, còm cõi.
B. rục rịch, lập loè, se sẽ, da diết.
C. ghồ ghề, tun hút, lầy lội, còm cõi.
D. se sẽ, da diết, ghồ ghề, tun hút.

Câu 3. Hình ảnh nào không xuất hiện trong đoạn trích?

A. Xóm nghèo mái rạ.
B. Bờ tre tun hút.
C. Đom đóm lập lòe.
D. Dòng sông xanh mát.

Câu 4. Dòng nào nêu đúng tác dụng của giải pháp tu từ đảo ngữ trong câu thơ còm cõi vai gầy gánh nặng?

A. Nhấn mạnh sự lam lũ, khốn cùng của người bà.
B. Nhấn mạnh sự lam lũ, khốn cùng của người mẹ.
C. Nhấn mạnh niềm vui, niềm hạnh phúc của người bà.
D. Nhấn mạnh sự mạnh mẽ, kiên cường của người bà.

Câu 5. xúc cảm chủ đạo của tác giả trong đọan thơ là

A. ngỡ ngàng.
B. thương nhớ.
C. hoan hỉ.
D. đau buồn.

Câu 6. tuyến đường ngày xưa và tuyến đường ngày mai có gì khác nhau?

A. tuyến đường ngày xưa thân yêu, tuyến đường ngày mai xa lạ.
B. tuyến đường ngày xưa mấp mô, tuyến đường ngày mai bằng phẳng.
C. tuyến đường ngày xưa hẹp, tuyến đường ngày mai thênh thang.
D. tuyến đường ngày xưa lầy lội bùn trơn, tuyến đường ngày mai rực rỡ ánh điện.

Câu 7. Theo văn bản, những câu thơ sau được hiểu thế nào?

Ôi những tuyến đường hẹp ngày xưa Cùng ruộng nhỏ ao con bó luôn tầm mắt Khiến lòng người nhiều khi cũng chật…

A. Điều kiện sống thiếu thốn tác động tới tầm nhìn của con người.
B. Điều kiện sống sung túc tác động tới tầm nhìn của con người.
C. Điều kiện sống không tác động tới lối sống của con người.
D. Cần tạo môi trường sống tốt đẹp để con người được phát triển.

Trả lời thắc mắc/ Thực hiện yêu cầu:

Câu 8. Nêu ngắn gọn nội dung chính của đoạn trích.

Câu 9. Anh/chị có tán đồng với ước vọng của tác giả trong hai câu thơ sau không? Vì sao?

Ta dựng ngày mai rộng biển lúa vàng Bước đi dài đường phải thênh thang

Câu 10. Thông điệp có ý nghĩa tích cực mà anh/ chị nhận được sau khi đọc đoạn trích?

II. VIẾT (4.0 điểm)

Đọc truyện ngắn:

Một viện bảo tồn được lát đá đá hoa rất tinh tế và ngay chính giữa sảnh ngự một bức tượng đá hoa khổng lồ. Du khách từ khắp nơi trên toàn cầu tới đây đều trằm trồ trước bức tượng đá hoa lộng lẫy này.

Đêm nọ, đá đá hoa nói với tượng đá hoa.

Đá: Này tượng, như thế là không công bằng đâu nhé. Thật là bất công! vì sao mọi người tới đây đều giẫm lên tôi trong khi họ ngước mắt ngưỡng mộ cậu?

Tượng: Đá thân mến, cậu có nhớ rằng chúng ta đều sinh ra từ một mỏ đá không?

Đá: Đúng vậy! Chính điều đó lại càng làm tớ thấy bất công hơn. Chúng ta sinh ra từ một mỏ nhưng lại được đối xử khác nhau. Bất công làm sao!

Tượng: Rồi cậu có còn nhớ ngày mà nhà điêu khắc đẽo cậu nhưng cậu từ chối không để những dụng cụ đó gọt giũa lên mình không?

Đá: Đúng thế, tớ vẫn nhớ […].

Tượng: Rồi thì ông ấy quyết định từ bỏ cậu và khởi đầu làm việc trên mình tớ. Tớ hiểu ngay rằng mình sẽ khác biệt sau những nỗ lực của ông ấy. Tớ không từ chối những dụng cụ. Thay vào đó, tớ chịu đựng đớn đau khi những dụng cụ đó gọt giũa vào thân mình.

Đá: Ừ…

Tượng: Cậu thân mến, đó là cái giá của mọi thứ trong cuộc sống. Vì cậu quyết định bỏ cuộc giữa chừng, cậu không thể oán trách vì sao ngày hôm nay người ta lại giẫm lên cậu.

(Bạn chỉ sống có một lần, Nhiều tác giả, NXB Trẻ, 2018, tr.90,91)

Thực hiện yêu cầu:

Câu chuyện giữa nhân vật đá đá hoa và tượng đá hoa gợi cho anh/ chị suy nghĩ gì?

Hãy viết một bài văn nghị luận khoảng 500 chữ trình bày suy nghĩ đó.

Trích nguồn: Cmm.Edu.Vn
Danh mục: Tổng hợp

Back to top button