Câu 1: Tìm chủ đề của đoạn trích.
Tám câu đầu là hành động tội ác tàn bạo thể hiện tâm địa độc ác của Trịnh Hâm đối với bạn mình là Lục Vân Tiên. Đoạn sau mô tả việc làm nhân đức của Ngư ông cùng gia đình đã vớt Lục Vân Tiên và chữa chạy cho chàng đồng thời mô tả cuộc sống lao động trong sạch và tư cách cao cả đáng kính của ông Ngư.
Câu 2: Hãy tìm hiểu tâm địa độc ác của Trịnh Hâm qua hành động hãm hại bạn mình là Lục Vân Tiên. Em có nhận xét gì về trị giá nghệ thuật của đọa thơ tự sự này?
– Chỉ trong tám câu thơ tác giả đã nêu ra tâm địa độc ác của Trịnh Hâm. Trước cảnh mù loà của Lục Vân Tiên, hắn đã không hề có một tí thương cảm. Từng là bạn bè với nhau khi cùng tới trường thi. Giờ gặp lại bạn trong lúc khó khăn, bệnh thiến lại nồng nhiệt tin cậy : “Tình trước ngãi sau. Có thương xin khá giúp nhau phen này” và chính mồm hắn cũng đã khăng khăng : “ Đương cơn thiến nạn gặp nhau. Người lành nỡ bỏ người đau sao đành” . Vậy nhưng hắn lại làm trái lại. Một kẻ bất nhân vô nghĩa. Hắn đã lừa tiểu đồng vào rừng sâu và trói vào gốc cây bỏ cho thú dữ ăn thịt. Hơn thế nữa, Trịnh Hâm là một kẻ xảo trá. Hành động tội ác của hắn không phải là vô tình mà là một mưu mô khá tinh vi đã được hắn hoạch định trước: Đưa Vân Tiên xuống thuyền với lời hứa sẽ đưa về tận nhà, đợi khi tối trời đẩy Vân Tiên xuống sông cho nước cuốn trôi rồi lại giả tiếng kêu trời nhắm lừa mọi người hòng che giấu tội ác của mình. Trịnh Hâm là mẫu người tiêu biểu cho cái xấu, cái ác của xã hội lúc đó.
– Động cơ thủ ác của hắn là gì ? Chẳng quen biết, thù hằn gì, chỉ gắp nhau trên phố đi thi, trong lần uống rượu làm thơ trong quán nhưng chỉ vì thấy Vân tiên đức cao tài giỏi đã sinh lòng đố kỵ, ghen tuông ghét :
Bạn đang xem bài: Soạn bài Lục Vân Tiên gặp nạn – trích – Soạn văn 9
“Kiệm, Hâm là đứa so kè,
Thấy Tiên nhịn nhường ấy âu lo trong lòng.
Khoa này Tiên ắt đấu công,
Hâm dầu có đậu cũng không xong rồi”.
– Chỉ vì dục vọng thấp hèn mà hắn trở nên tàn bạo như thế. Nhưng cái ác hiện hình đó không hề làm mếch lòng tin nơi con người của thi sĩ. chứng cứ là phần chủ yếu của đoạn trích tác giả đã mô tả và tụng ca tấm lòng nhân hậu và cao thượng đầy chân tình của ông Ngư khi cứu vớt và tận tình săn sóc Vân Tiên.
– Chỉ có tám dòng thơ để kể về một tội ác tày trời và lột tả tâm địa một kẻ vô nghĩa, bất nhân, Nguyễn Đinhg Chiểu đã thành công ở cách sắp xếp những tình tiết hợp lí, diễn biến hành động nhanh gọn, lời thơ vẫn giữ được vẻ mộc mạc, giản dị vốn có của tác phẩm.
Câu 3: Đối lập với cái ác, cái thiện được biểu hiện thế nào qua đoạn trích?
– Hình ảnh mô tả cho thấy gia đình ông Ngư thật đẹp, đẹp từ quan niệm sống tới việc làm nhân đức. Thấy người bị nạn ông đã tức tốc cứu giúp và cả nhà ông tận cùng tình cứu sống người bị nạn dù không hề biết họ là người nào:
“Ông chài xem thấy vớt ngay lên bờ.
Hối con vầy lửa một giờ,
Ông hơ lòng dạ, mụ hơ mày mặt”.
– những câu thơ bình dị, tự nhiên trên không những đã kể lại một hành động nhân nghĩa mà còn gợi tả hết mối chân tình của cả nhà ông Ngư đối với người bị nạn .
Cứu sống Vân Tiên, ông còn lưu giữ chàng ở lại gia đình mình. Dù gia đạo ông rất nghèo nhưng ông sẵn lòng đùm bọc kẻ tật nguyền không chốn dựa nương. Ông Ngư đã không hề tính toán tới cái ơn cứu mạng mà Vân Tiên không lấy gì báo đáp:
“Ngư rằng : Lòng lão chẳng mơ,
Dốc lòng nhân nghĩa, há chờ trả ơn”.
– Lời nói ý nghĩa này của ông làm ta nhớ lại lời của Vân Tiên khi cứu Nguyệt Nga “làm ơn há dễ trông người trả ơn”.Không chỉ việc làm, quan niệm sống và cả phong cách sống của ông Ngư cũng rất đẹp : Nghèo mà trong sạch, không màng lợi danh. Ông sống ung dung tự do tự tại, kiếm sống bằng chính sức lao động của mình : “Khoẻ quơ chài kéo, mệt quăng câu dầm” . Quả là một cuộc sống rất mực thanh cao, vui cùng bầu trời, vui cùng trăng hoa sông nước: “ Một bầu trời đất vui thầm người nào hay”, “Ngày kia hứng gió, đêm này chơi trăng”.
Rất đẹp cả từ hành động tới quan niệm sống. Ông Ngư là hình ảnh tiêu biểu của người dân lao động, cho đạo đức cao đẹp và trong sáng của nhân dân.
=> Tóm lại, qua trích đoạn này, ta thấy rõ sự đối lập giữa thiện và ác. Thái độ tác giả ở đây cũng rất rõ ràng: Ông nồng nhiệt thương yêu những con người có tư cách cao thượng như Lục Vân Tiên, Kiều Nguyệt Nga, Ông Ngư … và ông cũng ghét cay ghét đắng những kẻ xấu, kẻ ác như bọn cướp, Trịnh Hâm, Bùi Kiệm… thi sĩ đã nồng nhiệt tin tưởng nơi nhân dân lao động, những người tuy nghèo khổ nhưng đầy lòng nhân hậu, vị tha, trọng nghĩa khinh tài.
Câu 4: Hãy lựa chọn những câu thơ mà em cho là hay nhất trong đoạn thơ rồi trình bày những cảm nhận của em về xúc cảm của tác giả và tiếng nói mô tả, biểu cảm trong những câu thơ ấy.
– HS có thể tìm hiểu trị giá nghệ thuật ở đoạn thơ cuối, ông Ngư nói về cuộc sống của mình.
– Đó là một đoạn thơ hay của tác phẩm: ý tứ phóng khoáng mà sâu xa, lời lẽ thanh thoát, uyển chuyển, hình ảnh đẹp, gợi cảm. Một khoảng thiên nhiên cao rộng, thoáng đạt được mở ra với những doi, vịnh, chích, đầm, bầu trời, đất, gió, trăng,… Con người hòa nhập trong toàn cầu thiên nhiên ấy, không chút cách biệt: hứng gió, chơi trăng, tắm mưa,… và niềm vui sống cũng nhịn nhường như đầy ắp cái ” cõi thế” của con người ấy. Có cảm giác như chính Nguyễn Đình Chiểu đang nhập thân vào nhân vật để nói lên khát vọng sống và niềm tin yêu thế cuộc mình.
Bản quyền bài viết thuộc Trường Cao đẳng Tài nguyên và Môi trường miền Trung. Mọi hành vi sao chép đều là gian lận!
Nguồn chia sẻ: https://cmm.edu.vn
Trích nguồn: Cao đẳng Tài nguyên và Môi trường miền Trung
Danh mục: Giáo dục